De afzender
Kijk naar het echte mailadres, niet alleen naar de naam. Een adres dat bijna klopt, met een extra letter of een ander eind achter de punt, is een veelgebruikte truc.

Phishing is een bericht dat doet alsof het van iemand komt die je vertrouwt, met als doel dat je een wachtwoord invult, een bijlage opent of geld overmaakt. Je herkent het aan zes signalen: de afzender, de haast, de bijlage, de link, het betaalverzoek en een gewijzigd rekeningnummer. Heb je geklikt, wijzig dan direct je wachtwoord en meld het meteen aan je IT-beheerder.
Waar het om gaat
Phishing werkt omdat het inspeelt op gewoontes. Je krijgt een mail van je bank, van een leverancier, van de belastingdienst of van een collega, en je handelt zoals je altijd doet. De afzender hoeft alleen maar overtuigend genoeg te lijken op het moment dat je het het drukst hebt.
Aanvallers gebruiken echte logo's, echte namen van je collega's en soms een echt onderwerp uit je agenda. Een goede phishingmail kan iedereen overkomen. Daarom helpt het meer om met je team vaste afspraken te maken dan om iemand aan te spreken op een fout.
Phishing is bovendien vaak de eerste stap van een grotere aanval. Een gestolen wachtwoord geeft toegang tot je mail, en vanuit je mail zijn weer nieuwe berichten naar klanten en leveranciers te sturen. Meer over wat daarna kan gebeuren lees je bij bescherming tegen ransomware.
De signalen
Eén signaal is zelden genoeg om zeker te zijn. Zie je er twee of meer, stop dan en controleer het bericht via een andere weg.
Kijk naar het echte mailadres, niet alleen naar de naam. Een adres dat bijna klopt, met een extra letter of een ander eind achter de punt, is een veelgebruikte truc.
Je account wordt vandaag geblokkeerd, de betaling moet nu nog weg. Haast laat weinig ruimte om na te denken, en dat is de bedoeling.
Een onverwachte factuur, een scan of een document dat je moet openen om iets te zien. Vraag je af of je dit bericht verwachtte.
Houd je muis boven de link zonder te klikken. Het adres dat je dan ziet, moet kloppen met de organisatie die beweert te schrijven.
Een onverwachte vraag om een bedrag over te maken, cadeaubonnen te kopen of een betaling vandaag nog te doen, ook als het van de directie lijkt te komen.
Een leverancier meldt per mail een nieuw rekeningnummer. Dat is een klassieker bij factuurfraude en verdient altijd een telefoontje.
Controleren
Controleren hoeft geen gedoe te zijn. De vuistregel is dat je het bericht nooit controleert via het bericht zelf. Bel dus niet het nummer uit de mail en klik niet op de link om te kijken of die echt is.
Als je hebt geklikt
Hoe sneller je handelt, hoe kleiner de schade meestal blijft. De volgorde hieronder werkt voor de meeste situaties.
Haal de netwerkkabel eruit of zet wifi uit, maar sluit de computer niet af. Zo beperk je een eventuele verspreiding en blijven er meestal sporen bewaard voor onderzoek.
Doe dit op een ander apparaat dan waarop je hebt geklikt, zodat een aanvaller het nieuwe wachtwoord niet meteen ziet. Gebruik je hetzelfde wachtwoord ergens anders, wijzig het daar ook.
Vertel het aan je IT-beheerder of aan de eigenaar van het bedrijf. Wacht daar niet mee uit schaamte: elk uur telt, en een snelle melding helpt iedereen.
Kijk of er regels zijn aangemaakt die mail doorsturen, of er inlogpogingen vanaf onbekende plaatsen zijn geweest en of er berichten zijn verstuurd die jij niet hebt geschreven.
Zijn er vanuit je account berichten verstuurd, laat klanten en collega's dan weten dat ze die niet moeten openen.
Dan kan een meldplicht gelden. Hoe dat zit, lees je in het artikel over [een datalek melden volgens de AVG](/kennisbank/datalek-melden-avg-mkb).
Afspraken in je team
Veel schade ontstaat door de stilte na de klik. Iemand klikt, schrikt, hoopt dat er niets aan de hand is en zegt een dag niets. Aanvallers hebben dan alle tijd. Een team waarin je een fout meteen kunt melden, is meestal veiliger dan een team waarin iedereen vooral geen fouten wil maken.
Een paar afspraken helpen daarbij. Het werkt het best als de eigenaar of leidinggevende ze zelf als eerste volgt en toegeeft wanneer hij ook eens bijna in een valse mail trapte.
Wat je zelf kunt en wat je laat doen
Veel kun je zelf doen. Sommige dingen vragen om instellingen die je beter aan iemand met ervaring overlaat.
| Maatregel | Zelf te doen | Slim om hulp te vragen |
|---|---|---|
| Wachtwoorden | Een wachtwoordbeheerder gebruiken en overal een uniek wachtwoord instellen | Het invoeren voor het hele team en controleren op gelekte wachtwoorden |
| Meervoudige inlog | Aanzetten op je eigen mail en je belangrijkste accounts | Afdwingen voor iedereen in Microsoft 365 of Google Workspace |
| Mailfilter | Verdachte berichten markeren als ongewenst | Instellingen tegen vervalste afzenders en gevaarlijke bijlagen |
| Na een incident | Wachtwoord wijzigen en melden | Onderzoek naar wat er is gebeurd en herstel van de account |
| Afspraken met je team | Een vast meldpunt en een betaalprocedure vastleggen | Een korte uitleg voor je team met herkenbare voorbeelden |
Samenwerken
Vraag een offerte aan of plan een gesprek. We reageren meestal binnen één werkdag.
[email protected]Ma-vr 09:00-17:00