Wat er is gebeurd
De feiten van het incident, de datum van ontdekking en de oorzaak voor zover bekend.

Een datalek is een beveiligingsincident waarbij persoonsgegevens verloren gaan, worden gewijzigd of bij de verkeerde mensen terechtkomen. Meld het bij de Autoriteit Persoonsgegevens zonder onnodige vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur nadat je het hebt ontdekt, tenzij het onwaarschijnlijk is dat het risico oplevert voor de mensen om wie het gaat. Leg elk datalek vast, ook als je niet hoeft te melden.
Wat telt als datalek
In de AVG gaat het om een inbreuk op de beveiliging van persoonsgegevens. Dat zijn gegevens waaraan je een persoon kunt herkennen, zoals een naam met adres, een e-mailadres, een klantnummer of een patiëntdossier. Het gaat om drie soorten incidenten: gegevens raken kwijt of worden vernietigd, gegevens worden ongewenst gewijzigd, of iemand die er niet bij hoort krijgt toegang of ontvangt de gegevens.
Een datalek hoeft dus geen aanval van buiten te zijn. Een medewerker die een offerte met klantgegevens naar het verkeerde adres mailt, een verloren laptop zonder versleuteling en een map met papieren dossiers die in de verkeerde handen komt, zijn allemaal datalekken. Ook een back-up die onbruikbaar blijkt nadat een server is uitgevallen, kan er een zijn, omdat de gegevens dan verloren zijn.
Meldplicht
De regel is eenvoudig te onthouden: meld elk datalek, tenzij het onwaarschijnlijk is dat er een risico is voor de rechten en vrijheden van de mensen van wie de gegevens zijn. Een mail met een vergadernotitie naar de verkeerde collega binnen je eigen bedrijf is meestal zo'n geval. Bij een klantenbestand dat op straat ligt, ligt dat anders.
De termijn is zonder onnodige vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur nadat je het datalek hebt ontdekt. De 72 uur lopen dus gewoon door in het weekend. Lukt het niet binnen die tijd, dan meld je het toch en leg je uit waarom het later is. Heb je nog niet alle informatie, dan kun je een eerste melding doen en die later aanvullen.
De melding doe je via het meldformulier op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens. De beoordeling of iets meldingsplichtig is, ligt bij jou als verantwoordelijke. Twijfel je, dan is melden vaak de veiligere keuze. Dit artikel is algemene uitleg en geen juridisch advies: de Autoriteit Persoonsgegevens beantwoordt vragen over de definitieve beoordeling.
Beslissen
Een globale richtlijn om de situatie te ordenen. De uitkomst hangt af van de gegevens, het aantal mensen en wat er mee kan gebeuren.
| Situatie | Risico voor betrokkenen | Wat je doet |
|---|---|---|
| Een mail met onschuldige gegevens naar de verkeerde collega binnen je eigen bedrijf, direct teruggehaald | Onwaarschijnlijk | Niet melden, wel vastleggen in je register |
| Gegevens zijn bij een onbevoegde terechtgekomen of verloren, met mogelijke gevolgen zoals misbruik of schade | Aannemelijk | Melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens |
| Gevoelige gegevens, grote aantallen of gegevens waarmee iemand financiële schade of identiteitsfraude kan oplopen | Waarschijnlijk hoog | Melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens en de betrokkenen informeren |
Betrokkenen
Is het waarschijnlijk dat het datalek een hoog risico geeft voor de betrokkenen, dan meld je het niet alleen bij de Autoriteit Persoonsgegevens maar informeer je ook de mensen zelf, zonder onnodige vertraging. Denk aan gestolen inloggegevens, medische of financiële gegevens, of gegevens waarmee iemand zich voor een ander kan uitgeven.
Schrijf het bericht in duidelijke taal. Vertel wat er is gebeurd, om welke gegevens het gaat, wat de gevolgen kunnen zijn en wat je hebt gedaan om het te beperken. Geef ook aan wat de ontvanger zelf kan doen, bijvoorbeeld een wachtwoord wijzigen of extra alert zijn op nepmails, en noem een contactpersoon bij wie hij terechtkan.
Soms hoef je de betrokkenen niet te informeren, bijvoorbeeld als de gegevens goed versleuteld waren en de sleutel niet in handen van een ander is gekomen. Of dat voor jouw situatie geldt, beoordeel je met de Autoriteit Persoonsgegevens of een jurist.
Eerste stappen
Een vaste volgorde voorkomt dat je in de eerste uren de verkeerde dingen doet.
Haal een besmet apparaat van het netwerk, wijzig wachtwoorden van betrokken accounts, trek verkeerd verstuurde mail terug waar dat kan en vraag de ontvanger de gegevens te verwijderen.
Schrijf op wanneer en hoe je het hebt ontdekt. Vanaf dat moment loopt de termijn van 72 uur.
Welke gegevens, van hoeveel mensen, en wie kan er bij gekomen zijn? Schrijf feiten op en houd gokken buiten het verslag.
Wat kan een onbevoegde met deze gegevens doen? Hoe gevoeliger de gegevens en hoe groter de groep, hoe zwaarder het risico.
Is melden nodig, doe dat dan bij de Autoriteit Persoonsgegevens en informeer waar nodig de betrokkenen. Is het niet nodig, leg dan toch je redenering vast.
Zorg dat de oorzaak is weggenomen en pas je werkwijze of beveiliging aan, zodat het niet nog eens gebeurt.
Vastleggen
De AVG verplicht je alle datalekken te documenteren, ook de lekken die je niet meldt. Zo kun je later laten zien dat je er zorgvuldig mee omging.
De feiten van het incident, de datum van ontdekking en de oorzaak voor zover bekend.
De soort gegevens, het geschatte aantal betrokkenen en de groep waartoe zij behoren.
Je inschatting van wat er kan gebeuren en waarom je wel of niet hebt gemeld.
Wat je hebt gedaan om het te stoppen, te beperken en te voorkomen. Het register bewaar je zo dat de Autoriteit Persoonsgegevens het kan inzien.
Wanneer je de Autoriteit Persoonsgegevens en de betrokkenen hebt geïnformeerd, en wat je hebt gemeld.
Ons privacybeleidWie het incident heeft beoordeeld, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk was.
Voorkomen
Gebruik je een externe partij die persoonsgegevens voor je verwerkt, zoals een hostingpartij, een boekhoudpakket of een IT-beheerder, dan moet die jou onverwijld informeren als er bij hem een datalek is. Je blijft zelf verantwoordelijk voor de melding. Spreek daarom vooraf af wie wat doet en hoe snel je bericht krijgt, en leg dat vast in je verwerkersovereenkomst.
Wat je vooraf regelt, scheelt je op het moment zelf veel zoekwerk. Zet op één plek de telefoonnummers van je IT-beheerder en een beslisser, het meldformulier en een leeg sjabloon voor je register. Bespreek met je team dat een gemaakte fout melden altijd beter is dan stilhouden, want hoe sneller een datalek bij de juiste persoon terechtkomt, hoe meer tijd je hebt om te handelen.
Een deel van de datalekken is te voorkomen. Meervoudige inlog, versleutelde laptops en een back-up die je getest hebt, maken de schade kleiner. Meer over de technische kant staat bij cybersecurity en back-up.
Samenwerken
Vraag een offerte aan of plan een gesprek. We reageren meestal binnen één werkdag.
[email protected]Ma-vr 09:00-17:00